Tai biến mạch máu não (TBMMN) là dấu hiệu phát triển nhanh chóng các biểu hiện của một rối loạn khu trú chức năng não kéo dài trên 24 giờ và thường do nguyên nhân mạch máu. Bệnh thường gặp ở người trung niên và cao tuổi do tình trạng tăng huyết áp và xơ vữa mạch. Trường hợp hiếm gặp hơn ở người trẻ tuổi là do các dị dạng mạch não bẩm sinh hoặc biến chứng bệnh tim. Đây là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ ba sau các bệnh lý về tim mạch và ung thư, đồng thời là một bệnh gây tàn phế mắc phải ở người trưởng thành, là gánh nặng cho gia đình bệnh nhân và xã hội. Mỗi năm có khoảng 0,2% dân số thế giới bị tai biến mạch máu não, đối với người trên 65 tuổi, tỷ lệ này tăng lên là 5%. Ở Việt Nam hàng năm có khoảng  200.000 người bị TBMMN (riêng tại thành phố Hồ Chí Minh là 18.000 người), trong đó 104.000 người tử vong. TBMMN được chia ra làm 2 loại chính: chảy máu não (xuất huyết não) và nhồi máu não. Tuy nguyên nhân khác nhau nhưng cả 2 loại đều có những biểu hiện giống nhau do rối loạn cung cấp máu cho não. Ban đầu thường người bệnh có những dấu hiệu báo trước thoáng qua và dễ dàng bị bỏ qua như: nhức đầu (thường là ban đêm), chóng mặt, ù tai... Cơn tai biến thường xảy ra đột ngột, người bệnh mất ý thức, đi vào hôn mê, liệt nửa người, nói ngọng, đại tiểu tiện không tự chủ,...  Nếu người bệnh tiếp tục hôn mê sâu, xuất hiện thêm rối loạn nhịp thở, rối loạn tim mạch và huyết áp thì tỷ lệ tử vong là rất cao. Theo một nghiên cứu cho  thấy tỷ lệ tử vong giai đoạn đầu của bệnh là 15% và 50% bệnh nhân sống thì tàn phế. Bệnh sẽ phục hồi dần nếu qua được giai đoạn cấp tính (2 - 7 ngày) nhưng thường để lại di chứng. Những di chứng thường gặp là liệt nửa người, giảm trương lực cơ kèm theo các dấu hiệu liệt khu trú khác, tăng tiết dịch phế quản dẫn tới nhiễm trùng đường hô hấp, tiết niệu, rối loạn đại tiểu tiện, các di chứng thần kinh nặng nề (giảm trí tuệ, sa sút tinh thần).

Bác sĩ Nguyễn Phương Mai
Bệnh viện Bạch Mai